İnsani Gelişme Endeksi (İGE) Nedir? Türkiye Dünyada Kaçıncı Sırada?

İnsani Gelişme Endeksi, temelde üç farklı ölçümün sonuçlarını barındırır. İktisadi gelişmeden farkı; okur-yazarlık oranını, doğumdan sonra yaşam beklentisi süresini ve kişi başına düşen geliri kapsamasıdır. İnsani Gelişme Endeksi, bir ülkenin gelişmişlik düzeyini ve o ülkenin ekonomisinin, insanların refahı üzerindeki etkisini gösteren endekstir.

Zira dünyanın sayılı ekonomileri arasına girmek, insani bir şekilde ve refah içinde yaşandığı anlamına gelmez. Bu iktisadi zenginliğin tek başına yönetilmeye çalışıldığı ülkeler, hiçbir zaman tam anlamıyla refah bir yaşama kavuşamaz. Örneğin Çin, ABD sonrasında dünyanın en büyük ekonomik gücü konumundadır. Yabancı yatırımcılar, dünyanın başka hiçbir yerinde yapmadığı kadar yatırımı, tek başına bu Uzak Doğu devine yapıyor. Bu inanılmaz sayıların, hiç de abartılmadığını bazı verilerle kanıtlamaya çalışacağım: 2020 yılında Çin, ABD’yi de geride bırakarak 163 milyar dolar yabancı yatırım almıştır. ABD’de bu rakam önceki yıla göre yüzde 49 azalarak 134 milyar dolara düşmüştür. 

Bu oranların yanında, ülkemizin aynı cari dönem içerisinde sahip olduğu yabancı yatırım miktarını merak etmemek elde değil. Türkiye’nin 2020 yılında aldığı yabancı yatırım miktarı 6,8 milyar dolar sınırında kalmıştır. Bunun birçok sosyal ve siyasi sebebi vardır. Fakat biz bu sayıların, daha çok insanların refahına olan etkisini konuşacağız. Şimdi bu sayıların İGE ile bağlantısını inceleyelim.

Çin’in yıllardan beri çok yüksek miktarlarda yatırım aldığı bilinen bir gerçektir. Fakat yalnızca ekonomik boyutun ele alınarak diğer boyutların göz ardı edilmesi, bu sayıları sadece kâğıt üzerinde etkili yapabilecektir. Çin’in bu kadar yatırım almasına karşın çalışan sınıfın ve halkın, oldukça düşük bir gelire sahip olması ve bu gelirin, halkın farklı alanlarda kendini geliştirmesine yeterli olmaması; ekonomik gelişmenin, sosyal hayata yansımadığını gösterir. Bu da İGE sıralamasında Çin’in diğer ülkeler karşısında daha aşağıda yer almasına sebep olur.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Ofisi’nin 2020 yılında yayınlamış olduğu İGE raporu, söylediklerimizi kanıtlar niteliktedir. Bu yılda Türkiye, yabancı yatırım miktarı neredeyse 24 katı olan Çin’den 31 adım önde olarak 54. Sırada yer alıyor. Bu durum bize, ekonomi dışında kalan diğer insani gelişme endeksi kalemlerini yönetmekte Türkiye’nin, Çin’den daha başarılı olduğunu gösterir.

2020 yılı verilerine göre, okuma-yazma oranı Türkiye’de %97 iken Çin’de %95; doğumdan sonra yaşam beklentisi süresi, Türkiye’de ortalama olarak %78 iken Çin’de bu oran %72 düzeyinde kalır. İnsani gelişme endeksi, bir nevi ülkelerin ekonomilerini ve diğer kaynaklarını, halkın refahını artırabilmek için ne ölçüde başarılı kullanabildiklerini gösterir. Bu yazıdan yapmamız gereken çıkarımın “devletlerin yalnızca para ile yönetilemeyeceği” olduğunu düşünüyorum. Refahı artırıcı birçok farklı etken olduğu, göz ardı edilmemelidir.

Kaynakça:

ingev. (tarih yok). İnsani Gelişme Nedir?: https://ingev.org/hakkimizda/insani-gelisme-nedir/ adresinden alındı

Pamuk, Ş. (2014). İnsani Gelişme Endeksi. Ş. Pamuk içinde, Türkiye'nin 200 Yıllık İktisadi Tarihi (s. 30-36). İstanbul: Kültür Yayınları.

Sözcü. (2021, 01 25). Çin yabancı yatırım girişinde ABD’yi geçti: https://www.sozcu.com.tr/2021/ekonomi/cin-yabanci-yatirim-girisinde-abdyi-gecti-6227314/ adresinden alındı

Vikipedi. (2021, 04 18). İnsani Gelişme Endeksi: https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0nsani_Geli%C5%9Fme_Endeksi adresinden alındı

Vikipedi. (2021, 02 07). Okuryazarlık oranına göre ülkeler listesi: https://tr.wikipedia.org/wiki/Okuryazarl%C4%B1k_oran%C4%B1na_g%C3%B6re_%C3%BClkeler_listesi adresinden alındı

Vikipedi. (2021, 05 09). Beklenen yaşam süresine göre ülkeler listesi: https://tr.wikipedia.org/wiki/Beklenen_ya%C5%9Fam_s%C3%BCresine_g%C3%B6re_%C3%BClkeler_listesi adresinden alındı

Bu İçeriği Puanlayın
+1
949
+1
899
+1
67
+1
10
+1
0

Hasan Yılmaz

“Yıldız Teknik Üniversitesi İşletme bölümü öğrencisiyim. İktisadi ve tarihi konuları araştırmak hobilerim arasında. Güncel sorunların sebeplerini araştırıp, insanlara olabildiğince anlaşılabilir bir şekilde anlatmaktan çok zevk alırım. Yeni şeyler keşfetmeyi seviyorum.”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir